Sumak   (rou shu guo)

Fructus Rhus Coraria

Arabça adı: سوماق

Farsça adı: سۇماق 

Orduca adı: سۇماق 

İnglizce adı:  Sicilian sumach

Botanik Tanımı: Antep fıstığıgiller (Anacardiaceae) familyasına mensup sumak bitkisinin olgunlaşmak üzereyken toplanan meyvesidir. Sonbaharda daha tam olgunlaşmamışken toplanıp kurutulur.

Bitki Rhus coriariaa L.’dir. İşbu bitki çalı görünümünde yaprak döken bir bitkidir. Boyu 6-8m kadar, kökünde pullar bulunur, yüzeyi koyu kahve rengidir.ağaç gövdesinin çapı 15-20cm kadardır,dallar açık gri ya da sarımsı bordo da olabilir, dikenlidir.  Yaprakları tekli sayılı birleşik yapraktır, uzun oval şeklinde, uzunluğu 15-2-cm,sapsız, uzun ince tüylüdür. Küçük yaprakları 9-17 adet arasında,yumurtası ya da oval şeklinde,uzunluğu 2,5-6,5cm kadar, sapsızdır. Yaprak ayası kalın tüylü,kenarları dişli,yaprak yüzeyi kuyu yeşil ya da grimsi mavidir, sonbaharda sarıya dönüşür. Bitkide erkek, dişi aynı gövdededir, bu durum nadir görülür. Yaprak tabanından çıkan huni şeklinde dizilen çiçek topu bulunur. Erkek çiçek dizisinin uzunluğu 20-25cm kadar, dişi çiçek dizisinin uzunluğu meyve verdiğinde 15cm’a ulaşır. küçük çiçekleri hafif yeşil renkli, erkek organ 5 adet, uzunluğu yaklaşık bir buçuk milimetre; dişi organ 3 yarıktan oluşur. Sumak bitkisinin meyvesi küre ya da böbrek biçiminde, çapı 4-6mm, koyu kırmızı, ekşi lezzette olur. Çiçekleme mevsimi haziran, temmuz; meyve mevsimi ise eylül, ekimdir.

Nerde yetişir: Pakistan, İran, Türkiye ve orta Asya’da yetişir.

İşbu bitkinin meyvesi Uygur tıbbında “Sumak” adında ilaç olarak kullanılır.

Bitki ilacı şekli: Bu yassı, küre şeklinde kuru meyvedir. çapı 3-5mm kadar, koyu kırmızı, kabuğu pürüzlü, kendisi hassastır. Çekirdeği yassı ve böbrek şeklindedir,  çapı 2-3mm kadar, yüzeyi pürüzsüz, sert, sarımsı yeşil ya da koyu yeşil renklidir. Kesme yüzeyi sarımsı beyaz, yağlı, hafif kokulu,tadı  acı olur.

İçindeki kimyasal maddeler: meyvesinde organik asitlerden Tartaricum asit,  askorbik asit (vitamin c), uçucu yağ bulunur.

Farmakolojik etkisi: meyvesi önemli yiyecektir. Genelde serinletme, iştah açma için kullanılır.

Mizacı: ikinci derecede kuru soğuk

Etkisi: safravi hildi dengeleme, mideyi kuvvetlendirme, kan durdurma, ağrı kesme, ishali durdurma, susamayı giderme,  kusmayı durdurma, idrarı azaltma etkisi vardır.

Kullanım yerleri: sumağın kabuğu safravi kökenli bulantı, susuzluk, sancı, sık sık idrar yapmak gibi hastalıklarda kullanılır.

Kullanım şekli:  sumak tek başına ya da uygun ilaçlarla beraber kullanıldığında idrar sayısını azaltır. Dişi güçlendirir, ağrısını dindirir. İçinde bekletilen suyu göz yaşarma için kullanılır. Şişkinliklerin ilk dönemlerinde sürülse şişliği giderir. suyla ezilip alna konulsa burun kanamasını durdurur.

Kullanım Miktarı: 3-5g kadar kullanılır.

Yerine kullanılabilecekler:  sirke

Yan etkisi: karaciğere ve midesinde soğukluk artanlara zararlı.

Düzeltici: mestiki, rezene, anason