Turp, turpgiller familyasından sebze olarak tüketilen bir bitki türü. Meyvesi etli ve genelde beyaz renktir. Kara turp, beyaz turp, kırmızı turp gibi çeşitleri vardır. Kırmızı turp ağız kokutmasıyla ünlüdür.

Raphanus sativus

 

Özellikleri

Turp (Raphanus sativus), turpgiller (Brassicaceae) familyasından sebze olarak tüketilen bir bitki türü. Meyvesi etli ve genelde beyaz renktir. Kara turp, beyaz turp, kırmızı turp gibi çeşitleri vardır.

Kırmızı turp ağız kokutmasıyla ünlüdür. Turpun isim kökeni olan Raphanus sativus kelimesi "Kokan Soğan" anlamına gelmektedir. Depo gövdeli bir bitkidir. Tüketilen kısmı, bitkinin gövdesidir ve toprak altındadır. Bitkinin meyve ve yaprakları toprak üstünde bulunur.

 

Tarihçe

Turp Helenistik ve Roma dönemlerinde iyi bilinen bir bitkiydi ama daha öncesine ait belirgin bir kanıt yoktur. Turbun yabani formları ve ayrıca akrabaları olan şalgam ve hardalotu türleri Batı Asya ve Avrupa'da sıkça bulunur. Bu da turbun evcilleşmesinin bu bölgelerde olmuş olabileceğini düşündürmektedir.

 

Tanım

Turp yuvarlak ya da silindirik olabilir. Uzun köklü tipi pişirme için idealdir. Yuvarlak formu ise salatalarda çiğ olarak yenir. Turp diploid bir türdür ve 18 kromozoma sahiptir.

 

Üretim

Turp en iyi tam güneş ve ışık altında, kumlu topraklarda ve 6.5-7'lik pH değerlerinde üretilir. Avrupa ve Japonya'da varyete zenginliğinden dolayı yıl boyunca bulunabilir. Yaz turpları hızla olgunlaşır. 3-7 günde çimlenme 3-4 haftada ise hasat gerçekleşir. 1-2 hafta aralıklarla ekim yapılırsa hasat dönemi uzatılabilir. Tohumların ekilme derinliği kök büyüklüğünü etkiler. ufak kökler için 1 cm büyük kökler içinse 4 cm'lik ekim derinliği önerilir.

 

Besin Değeri

Turp C vitamini, folik asit ve potasyum açısından zengindir. Ayrıca B2 ve B6 vitaminleriyle magnezyum, bakır ve kalsiyum için de iyi bir kaynaktır. 100 gram turpta çoğu karbonhidratlardan gelen 16 kalori vardır.

 

 

Raphanus sativus (lat.)

Garden Padish (ing.)

Facal (arab.)

Turp (fars.)

Luo bo (çin.)

 

Turp meşhur bir sebze olup, bir yıllıktır. Toprak altındaki kökü kullanılır. Kökü büyük kalın ve etlidir. Farklı renk ve büyüklükte olur. Sulu olup tadı tatlımsı, az kokuludur.

Kimyasal içeriği; glikoz, kamış şekeri içerir. Coumaric acid, ferulik asit, coffeik acid, phenylpyruic acid, amino asitler, C vitamini, metil mercaptan. Kalsiyumun en iyi kaynağıdır. Mg, raphanusun...

Farmakolojik etkileri; ispirtoyla alınan sıvısı bakterilere karşı güçlü bir etkiye sahiptir. Gram pozitif bakteriler durdurucu etkisi fazladır. Turp suyu safrakesesi taşı oluşmasını önler.

Tabiatı birinci derecede nemli sıcaktır.

Özellikleri; sindirimi iyileştirici, gaz söktürücü, idrar söktürücü, kanı sulandırıcı, mide ve bağırsağı kuvvetlendirici, balgam söktürücü, ödem atıcıdır.

Kullanım alanları; iştahsızlık, sindirim bozukluğu, kulak ağrısı, kronik öksürük, ses kısıklığı, vücut ödemi, sarılık, safra kesesi taşı.

Kullanım şekli; A-turp suyuna dört misli susam yağı ilave edilir, kısık ateşte kaynatılır, suyu bittiğinde yağı kulağa damlatılsa kulak ağrısını iyileştirir. B-turbun yaprağı sıkılarak alınan su esmer şekerle içilse sarılığı giderir. C-turpun kendisi sürekli yense ve sıkılmış suyundan her gün bir bardak içilse veya osuya belirli bitkiler karıştırılıpiçilse böbrek ve mesanedeki taşı düşürür. D-turpun içini oyarak gül yağı döküp köze konur, içindeki yağ kaynadığında ılık olarak kulağa damlatılsa kulaktaki yelden olan ağrıyı giderir. E-turp kaynatılıp suyu içilirse kronik öksürüğü giderir. F- turpun içi oyulup şalgam suyu ile doldurup ağzı kapatılıp hamur içine konup köze gömüp pişirilir, balla beraber yense idrar yollarında taşı düşürür.

Kullanım miktarı; 40-60 gram

Zararları; mide bulantısı, baş boğaz ve dişlere zararlıdır.

Islahı; tuz bal ve sirkede bekletilmiş kimyon.

Bedeli; şalgam