Tababet insan bedeninin sağlam ve hastalıklı hallerini inceler. Bir şeyin bilinmesi o şeyin sebeplerini tanımak ve anlamakla olur. Bundan dolayı, tababette sağlamlık ve hastalığın sebeplerini bilmek gerekir. Sağlamlık ve hastalığın sebepleri bazen açık bazen gizli olur. Bunları hislerle değil somut belirtilere dayanarak elde edebiliriz. Tababette, sağlamlık ve hastalık hallerinde oluşan belirtileri bilmek gerekir. Felsefede açıkça her birşeyi bilme sebepleri ve sebeplerin bütün esaslarını öğrenmekle olur. Eğer sebepler yoksa ona özgü olan ve olmayan belirtileri öğrenmekle olur. Sebepler dört çeşittir. Maddi sebepler, etken sebepler, şekli sebepler, tamamlayıcı sebeplerdir.

 

Maddi Sebepler:

Sağlamlık ve hastalığı oluşturan temel sebeplerdir. Bu esas sebepler aza (organ) ve ruhtur. Daha sonraki sebepler hılıtlar, ondan sonrakiler unsurlardır. Hılıtlar terkip itibariyle temel olur, bazen de dönüşüm itibariyle temel olur. Her iki temel (terkip, dönüşüm) bir bütünlüğe yönelir. Çoğunluğa bağlanan birlik ya mizaç ya oluşum ya şekil olur. Mizaç değişim itibariyle oluşmuşsa terkip itibariyle olur.

 

Etken Sebepler:

İnsan vücudunun hallerini değiştiren veya değiştirmeden tutan sebeplerdir. Bunlar; hava ve onlarla alakalı şeyler, su, içecekler ve onlarla alakalı şeyler. Boşaltım ve lüzumsuz atıklar (dışkı, idrar, ter, tükrük, sümük) atılamaması. Yerleşim yerleri, mekanlar ve bunlarla alakalı şeyler. Bedensel ve zihinsel faaliyetler ve bunların nizamı. Ayrıca uyku ve uyanıklık. Yaş dönümü (ergenlik, menapoz), cinsiyet farkı, meslekler, adetler, insan tabiatına zıt olmayan, zıt olupta insan vücuduyla temas ederek etki eden etken sebeplerdir.

 

Şekli Sebepler:

Mizaçlar, bunlardan sonra oluşacak olan kuvvetler ve terkiplerdir.

 

Tamamlayıcı Sebepler:

Faaliyetlerdir. Bunlar kuvvetler ve kuvvetleri taşıyan ruhlardır. İlerde bunlar açıklanacaktır.
Tababet ilmi insan vücudunun sağlamlık ve hastalığını tartışan bir ilimdir. Bu tartışmaların tam ve eksiksiz olması için sağlığı korumak ve hastalıkları tedavi etmek, hastalıkların sebepleri ve tedavi araçları itibariyle tababet ilmi için başka konuların olması zorunludur. Şunlar bu ilmin konularıdır. Sağlık ve hastalığın sebepleri, yiyecek ve içeceklerin tedbiri, havayı seçmek, hareket ve dinlenmenin zamanını tesbit, ilaçla tedavi, elle tedavi denen tedbirler. Tabibin iyice tasavvur ederek delil bulması zorunlu olduğu şeyler, hastalıklar ve hastalıkların has sebepleri, belirtileri ve hastalıkları yok etme, sağlığı korumadır. Elbette hekim, mevcudiyeti gizli olan şeylerin varlığı, miktarı ve geçiş devrine kapsamlı kanıtlar getirmesi zorunludur.

 

Unsurlar hakkında

Unsurlar herbiri  sade maddeler olup insan vücudu ve diğer şeyleriçin birincil terkipdir.

 

  • Sade maddeler öyle şeyler ki onlar şekli her çeşit olan parçalara (kısımlara) bölünmez. Belki mürekkep maddeler onlara bölünür. Sade maddelerin karışmasından kainattaki farklı şekilde türler oluşur.
  • Tabip unsurların dörtolduğu ve dörtten fazla olmadığı konusunda tabiat bilimi alimlerine güvenmelidir. Dört unsurun ikisi hafif, ikisi ağırdır. Hafif olanlar hava ile ateştir. Ağır olanları su ile topraktır.
  • Toprak sade madde olup onun tabii yeri tüm maddelerin merkezidir. O öz tabiatı ile hep yerinde durur. Eğer öz yerinden ayrılırsa tekrar yerine doğru hareket eder. Bu toprağın mutlak ağırlığındandır.
  • Toprağın mizacı kuru ve soğuktur.
  • Suya gelince, su sade bir madde olup toprak ve hava öz tabii yerinde olduğunda tabii yeri ile toprağı çevreler. Ve hava ile birlikte durur. Öyle yerinde olması onun nisbi ağırlığındandır.
  • Suyun mizacı soğuk ve rutubetlidir.